Prompt shablonlari va kutubxona
Har safar promptni noldan yozish — vaqt yo'qotish. Yaxshi ishlaydigan promptni bir marta tuzib, shablon sifatida qayta-qayta ishlatish mumkin. Bu qo'llanma — prompt shablonlari, o'zgaruvchilar va shaxsiy prompt kutubxonasini qurish.
Muammo: takror promptlar
Yechim — bir marta tuzilgan shablonni o'zgaruvchi bilan to'ldirib ishlatish.
Shablon nima
Shablon — bo'sh joylari (o'zgaruvchilar) bo'lgan tayyor prompt. Har safar faqat o'zgaruvchilarni almashtirasan:
Sen [ROL]san. Quyidagi [MATN]ni [TIL]ga tarjima qil.
Uslub: [USLUB]. Faqat tarjimani ber.
MATN: {{matn}}
[ROL], [TIL], [USLUB] — bir marta belgilaysan; {{matn}} — har safar o'zgaradi. Natija — barqaror, takrorlanuvchi javob (nega struktura muhim).
Yaxshi shablon tuzilishi
- Rol/kontekst — kim va nima uchun
- Vazifa — aniq nima qilish kerak
- Cheklov/format — qancha, qaysi ko'rinishda
- Misol (ixtiyoriy) — namuna javob → few-shot
- O'zgaruvchi — har safar almashadigan qism
Prompt kutubxonasi
Yaxshi promptlarni bir joyda saqla — bu prompt kutubxonasi:
- Matn fayl, jadval yoki maxsus vositada
- Har shablonga nom + qachon ishlatilishi
- Toifalab: yozish, tarjima, kod, tahlil, xulosa
- Yaxshilab borgan sayin — yangi shablon qo'sh
Misol tuzilma:
| Nom | Vazifa | O'zgaruvchilar |
|---|---|---|
| Tarjima-PRO | Matnni tarjima | matn, til, uslub |
| Xulosa-5 | 5 punktda xulosa | matn |
| Kod-review | Kodni tekshirish | kod, til |
| Email-rasmiy | Rasmiy xat | mavzu, qabul qiluvchi |
Versiyalash — shablonni yaxshilab borish
Shablon — bir marta tuzib tashlab qo'yiladigan narsa emas. Ishlatgan sayin:
- Qaysi formulirovka yaxshiroq ishlaydi — qayd qil
- Yomon javob chiqsa — shablonni tuzat, eski versiyani saqla
- "v1, v2" — qaysi o'zgarish natijani yaxshilaganini ko'r
Bu — promptni muhandislik qilish: tasodif emas, takrorlanuvchi jarayon.
Anti-paternlar
- Har safar noldan: takror ishni shablonga aylantir, vaqt teja
- Shablonni hech qachon yangilamaslik: javob yomonlashsa — tuzat, qotib qolma
- O'ta umumiy shablon: "yaxshi yoz" — foydasiz. Aniq rol+format+cheklov
- Kutubxonasiz ishlash: yaxshi promptni topolmay qayta yozasan. Saqla, toifala
- Maxfiy ma'lumotni shablonga qotirish: o'zgaruvchi sifatida ber, shablonda saqlama
Keyingi qadamlar
- Prompt asoslari — yaxshi prompt tuzilishi
- Few-shot va CoT — misol va qadamma-qadam fikrlash
- System prompt — rolni doimiy belgilash
- Token tejash — shablonni qisqa va arzon qilish